تبلیغات
سپتیـامـا - واکنش به مقاله دکتر داوری ، ISI و Elsevier
سپتیـامـا
آینده را سـاختن به ز با آینده ساختن
متعاقب با درج پست قبلی در این وبلاگ در موضوع ISI (درج مطالبی به قلم آقای دکتر رضا داوری) قصد دارم تا مطالب تکمیل کننده موضوع را نیز به عنوان یک پست مجزا و در همین جا درج نمایم. مطلب قبلی برگرفته از نسخه ای از روزنامه ایران بود که در مرداد 1386 به چاپ رسیده بود و سه مطلب با عناوینی به شرح ذیل در حدود یک ماه بعد از آن تاریخ یعنی در شهریور 1386 در همان روزنامه منتشر گردید. مطمئن هستم که خواندن آن خالی از لطف نخواهد بود.
                                                                                                                                    سپتیاما

تأكید بر تولید علم

واكنش دانشگاه تهران به مقاله دكتر داورى
    
متن بدون محتوا
مقاله اى بدون هیچ محتوى از سوى یك مجله Elsevier پذیرفته شد!
    
واقعیت یك شایعه





تأكید بر تولید علم
واكنش دانشگاه تهران به مقاله دكتر داورى
313650.jpg

چندى پیش روزنامه ایران مقاله اى با عنوان «توهم توسعه علمى از طریق افزایش مقالات ISI » از دكتر «رضا داورى» در همین صفحه منتشر ساخت كه با واكنشهاى متفاوتى روبرو شد. از جمله دانشگاه تهران جوابیه اى را براى روزنامه ارسال داشته است كه عیناً در زیر مى آید.

در تاریخ ۲۱ مرداد ماه سال ۱۳۸۶ مقاله اى تحت عنوان «توهم توسعه علمى از طریق افزایش تعداد مقالات در فهرست ISI» در روزنامه ایران به چاپ رسیده است كه با توجه به ذكر نام دانشگاه تهران در بعضى از بخش هاى آن (ارتقاى مرتبه اعضاى محترم هیأت علمى، نحوه تعیین اعتبار مقاله هاى پژوهشى و نحوه تعیین امتیاز فعالیت هاى پژوهشى و اعتبار ویژه (گرانت)) و ناوارد بودن موارد مذكور و عدم صحت آنها، نكات زیر براى آشنایى بیشتر خوانندگان با موضوع توضیح داده مى شود:
الف) آئین نامه ارتقاى مرتبه اعضاى هیأت علمى دانشگاه تهران همان آئین نامه ارتقاى مرتبه اعضاى هیأت علمى وزارت علوم، تحقیقات و فناورى مورخ ۱۳۸۰‎/۹‎/۶ مى باشد كه جهت اجرا به كلیه دانشگاه ها، مراكز آموزش عالى و مؤسسات پژوهشى كشور ابلاغ شده و در آن نحوه تعیین امتیاز مقاله هاى علمى و كتاب هاى تألیفى و یا ترجمه اى چاپ شده مشخص گردیده است. در آئین نامه وزات متبوع تصریح شده است كه دانشگاه هاى داراى هیأت ممیزه با حفظ حداقل و حداكثر امتیازهاى مندرج در آئین نامه مى توانند مقررات خاصى را پیشنهاد و پس از طى مراحل قانونى صرفاً در مورد اعضاى هیأت علمى خود به اجرا گذارند كه بر مبناى این اختیارات هیأت ممیزه دانشگاه تهران در جلسات مورخ ۸۱‎/۸‎/۲۸ و ۸۲‎/۱‎/۲۶ موضوع چاپ مقاله در نشریات معتبر علمى داراى نمایه (Index) و لزوم توجه به فهرست منتشر شده از طرف وزارت علوم، تحقیقات وفناورى در مورد اعتبار علمى مجلات چاپ داخل كشور را مورد توجه ویژه قرار داده است (بند ۳-۲ و تبصره آن). با مراجعه به متن آئین نامه ها و دستور العمل هاى موجود كه با هدف بهبود كیفیت فعالیت هاى علمى، افزایش تولید علم و ارتقاى جایگاه علمى كشور در سطح جهانى تدوین گردیده است، ملاحظه مى شود كه كتاب هاى اصیل منتشر شده توسط مؤسسات معتبر علمى داخل كشور در رشته هاى علوم انسانى، علوم اجتماعى و رفتارى و هنر از امتیاز وجایگاه ویژه اى برخوردار بوده و به عنوان محصول ارزشمند تحقیقات علمى مى تواند در محاسبه امتیازات لازم براى تبدیل وضعیت استخدامى و یا ارتقاى مرتبه علمى به جاى مقاله هاى بین المللى محسوب شوند و دلیل صحت این مدعا فهرست اسامى بسیارى از دانشیاران و استادان دانشگاه تهران در رشته هاى خاص فوق الذكر است كه با كسب امتیازات حاصل از كتاب هاى تألیفى و یا ترجمه اى و مقاله هاى چاپ شده در مجلات علمى- پژوهشى معتبر داخلى و برخلاف ادعاى نویسنده محترم مقاله «توهم توسعه علمى از طریق....»، بدون چاپ مقاله در مجلات داراى نمایه ISI، به مراتب بالاتر علمى ارتقا یافته اند.
ب- براساس ماده ۳ از آئین نامه تخصیص اعتبارات و تفویض امور اجرایى فعالیت هاى پژوهشى به دانشكده ها و مراكز تحقیقاتى كه در كتابچه آئین نامه ها و دستورالعمل هاى پژوهشى دانشگاه تهران (فروردین ماه ۱۳۸۴) آمده است، تمامى فعالیت هاى پژوهشى اعضاى محترم هیأت علمى در محاسبه اعتبار ویژه پژوهشى (گرانت) مورد بررسى قرار مى گیرد. در همین رابطه تنها به ذكر برخى از مواردى كه در محاسبه اعتبار ویژه پژوهشى (گرانت) امتیاز داده مى شود اشاره مى گردد.
بند الف ماده ۳: مقالات منتشر شده توسط عضو هیأت علمى اعم از مقالات منتشر شده در مجلات علمى بین المللى و یا ISI علمى- پژوهشى داخلى، علمى- ترویجى، همایشهاى داخلى و بین المللى بر حسب مورد امتیاز دهى شده است.
بند ب ماده ۳: كتاب هاى تألیفى و ترجمه شده اعم از این كه توسط مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران بوده و یا توسط سایر ناشرین انتشار یافته است، امتیاز مربوط داده مى شود.
بند ج ماده ۳: به طرح هاى تحقیقاتى كاربردى امتیاز داده مى شود.
براساس بند ۱-۱ دستور العمل تكمیلى آئین نامه مذكور، به مقاله ها یا كتاب هایى كه فاقد عنوان نام دانشگاه تهران به عنوان محل اشتغال نگارنده هستند، فقط ۱۰درصد از كل امتیاز مربوط تعلق مى گیرد.
با توجه به موارد فوق اعتراض نویسنده محترم مقاله «توهم توسعه علمى از طریق افزایش تعداد مقالات در فهرست ISI» در خصوص میزان امتیاز تخصیص یافته به كتاب ها و مقاله هاى نامبرده ناوارد بوده و تمامى امتیازات كتاب ها و مقالات ایشان (كلى گویى هاى ارزیابى و داورى نشده بدون ذكر منابع و مأخذ معتبر در نشریه سازمانى كه خود سردبیر آن بوده اند) جمعاً برابر ۳ امتیاز و اعتبار معادل مبلغ ۶۰ میلیون ریال طبق ضوابط محاسبه و به ایشان تعلق گرفته است و انتظار مى رود كه ایشان در تألیف و ترجمه كتب و در نگارش مقالات علمى معتبر به گونه اى عمل نمایند كه از امتیازات بیشترى برخوردار شوند.
در خاتمه یادآورى مى نماید كه دانشگاه تهران در راستاى رسالت هاى خود، اهداف ملى سند چشم انداز ۲۰ ساله جمهورى اسلامى ایران، ارتقاى بیش از پیش جایگاه علمى كشور در جهان و كسب رتبه برتر در درجه بندى دانشگاه هاى معتبر دنیا، به تلاش خود در تولید علم و عرضه آن در سطح ملى و بین المللى، بخصوص از طریق چاپ مقالات وزین و با محتواى علمى در مجلات معتبر و از جمله مجلات داراى نمایه ISI ادامه خواهد داد.


متن بدون محتوا
مقاله اى بدون هیچ محتوى از سوى یك مجله Elsevier پذیرفته شد!
313641.jpg

پروفسور محمد قدسى

شمارى از دانشجویان دكتراى شریف مقاله اى را كه به وسیله یك نرم افزار شناخته شده به صورت خودكار تولید شده است براى یك مجله آى اس آى (Applied Mathematics & Computation) كه به وسیله ناشر معروف Elsevier چاپ مى شود ارسال كردند. این مقاله كه به وضوح بى معنا و مسخره است (و این با خواندن فقط چكیده كاملاً روشن است) پس از دو سه هفته بدون هیچ ایرادى پذیرفته شد و هم اكنون به صورت online قابل دسترسى است .
این نمونه اى است كه نشان مى دهد كنفرانس هاى بسیار خوب در زمینه كار دانشجوى دكترا بسیار با ارزش تر از مجله هاى علمى ضعیف آى اس آى است . چاپ مقاله در مجله هاى معتبر البته بسیار خوب است ولى این كار به یكى دو سال وقت نیاز دارد (در نتیجه طول دوره دكترا بیش از حد طولانى مى شود) و معمولاً این مجله ها مقاله نویسنده را بدون داشتن مقاله خوب در كنفرانس هاى معتبر چاپ نمى كنند. به عبارت دیگر فرد باید در كنفرانس هاى خوب خود را به جامعه علمى آن زمینه بشناساند.
این مطلب بویژه براى دانشجویان رشته كامپیوتر كه رشته اى است مبتنى بر كنفرانس هاى معروف، صادق است . به نظر من یك دانشجوى دكتراى رشته كامپیوتر با چاپ دست كم دو مقاله در كنفرانس هاى سطح بالایى كه براى هر زمینه پژوهشى از قبل مشخص مى شود، باید بتواند دانش آموخته شود، البته به شرط آن كه خود كار هم در حد دكترا باشد.
هم اكنون ما شاهد دانش آموختگان خوب خودمان در دانشگاه هاى عالى آمریكا و كانادا هستیم كه دارند دكتراى خود را تمام مى كنند و فقط چند مقاله در بهترین كنفرانس ها دارند. خیلى از این دانشگاه ها و استادها اصولاً اعتقادى به چاپ مقاله در مجله به وسیله دانشجویان دكترا ندارند ولى انتظار دارند كه كار دكترا در كنفرانس هاى خوب تخصصى آن زمینه پذیرفته شود. بدیهى است كه مقاله هاى این كنفرانس ها پس از تكمیل مى تواند در آینده در مجله هاى بسیار معتبر تخصصى چاپ شوند. مثلاً در زمینه علم كامپیوتر نظرى تعداد مقاله ها در كنفرانس هایى مانند FOCS, STOC و SODA اعتبار علمى افراد را مشخص مى كند
اگر این سیاست اعمال شود، یك دانشجوى دكترا در یك سال امكان متعددى براى چاپ كارش دارد و جواب هر یك تا دو سه ماه دریافت مى شود. و اگر هم مقاله اش رد شود، از توضیح هاى با ارزشى كه دریافت مى كند مى تواند بهره ببرد و كارش را تكمیل كند.البته در برخى از رشته هاى دیگر مانند ریاضى و فیزیك اصولاً كنفرانس ها جایگاه چندان بالایى ندارند و آنچه اهمیت دارد، چاپ مقاله در مجله هاى علمى است. شاید به این دلیل تغییر سیاست دانشگاه در این مورد مشكل باشد.
منبع:
http://software.ce.sharif.edu
[* رئیس گروه نرم افزار دانشكده مهندسى كامپیوتر دانشگاه صنعتى شریف]


واقعیت یك شایعه
على عبدحق

۱ـ امروز جوابیه اى از سوى دانشگاه تهران به روزنامه رسید و در صفحه فرهنگ و اندیشه چاپ شد. جوابیه مربوط به متنى بود كه دكتر رضا داورى اردكانى درباره مضرات توجه منفعلانه به مجلات فهرست ISI نوشته بودند و چندى پیش در همین صفحه به چاپ رسیده بود.

۲ـ در دانشگاه صنعتى شریف شایعه جذابى دهان به دهان در میان دانشجویان مى چرخد. شایعه اى درباره ISI و البته درباره دانشجویان دانشكده كامپیوتر دانشگاه MIT: مى گویند دانشجویان آن دانشكده نرم افزار بامزه اى ساخته بودند كه با دریافت تعدادى مقاله (گمانم در رشته هاى فنى) مقالاتى نو تولید مى كرد. آنها موفق شدند چند مقاله كه به این صورت تولید شده بود را در مجلات ISI به چاپ رسانند!!

احتمال این كه این شایعه یك دروغ جذاب دانشجویى براى تلطیف فضاى دانشگاهى صنعتى باشد كم نیست. اما باورپذیرى چنین شایعه اى در دانشگاه صنعتى شریف به زمینه اى از باورهاى ویژه از سوى دانشجویان این دانشگاه درباره ISI برمى گردد:

اولاً ـ این باور كه در دانشگاه هاى خوب جو مقاله ISI (و به قول دانشجوها paper) نوشتن اپیدمى و همه گیر است. همین وضعیت باعث زمینه اى طنزآمیز است كه معناى با مزه شایعه مذكور را كامل و تا حدى وجود آن را توجیه مى نماید.

ثانیاً ـ این كه بسیارى از مقالات فوق الذكر آنچنان موجودات ویژه و آش دهان سوزى نیستند و همین زمینه موجب باور تولید كامپیوترى مقاله در این شایعه مى شود.

ثالثاً ـ و در انتها این شایعه منهدم كننده پرستیژ كسانى است كه هدفشان از تحصیل (و بل زندگى!) نوشتن مقاله ISI است در حالى كه على القاعده باید دانشجویان مطالعه و تحصیل كنند تا علم بیاموزند و وقتى در اثر تفكر بر آنچه آموخته اند حرف نگفته اى به ذهنشان رسید ازطریق نوشتن آن را با دیگران در میان بگذارند و احیاناً منتشر نمایند.

۳ـ فیلسوفان برجسته علم پس از پاپر تمایز میان مقام كشف و مقام داورى را چندان وقعى نمى گذارند. تنها با قول به نگرش هاى پوزیتیویستى و نگاتیویستى در حوزه علم است كه مى توان قائل به وجود شاخص هایى ثابت براى تمیز علم از غیرعلم بود. امروزه اساساً این نگرش ها فروریخته اند و در فلسفه علم كوهن و لاكاتوش و فایرابند و ون فراسن جایگاهى ندارند. در این میان نگرش فایرابند به ویژه بسیار عمیق است او در كتاب «برضد روش» با استنادات تاریخى نشان مى دهد كه چگونه قواعد روش شناختى خشك و متعصبانه در علم منجر به نحیف شدن و جلوگیرى از تفكر اصیل و علم پویا مى شود. (حقیقتاً خواندن فلسفه علم كوهن و فیلسوفان علم پس از او را به همه سیاستگذاران علم پیشنهاد مى نمایم.)

۴ـ با این همه ISI چیز چندان بدى نیست و به ویژه در بستر خودش در دانشگاه هاى غرب كاركردى منظم (تر) دارد.
بگذریم كه بزرگ ترین شاهكارهاى میراث فلسفى و غیرفلسفى ما و نیز بسیارى از آثار متفكران بزرگ معاصر شرق و غرب فاقد ارجاع (مخصوصاً به شیوه هاى جدید) است.
آنچه «داورى» در مقاله شجاعانه اش هدف تیر افكار بلند خویش قرار داده است قرار گرفتن علم در جایگاه تجمل و كالاگونگى لوكس آن بود. اما گویا گوش مسئولان دانشگاهى طاقت سخن ناصحانه متفكران سرزمین خود را ندارد!

۵ ـ شایعه جذاب دانشگاه شریف واقعیت دارد!



دنبالک ها: مرجع: روزنامه ایران 20 شهریور 86،
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه بیست و ششم آذرماه سال 1388 توسط سپتیاما